In een team wordt cultuur niet bepaald door wat er op papier staat. Niet door de kernwaarden in het jaarverslag, niet door de posters op de muur en niet door de speech van de directeur op kickoff. Cultuur wordt bepaald door wat er dagelijks gebeurt.
Een leider is verantwoordelijk voor drie dingen die samen de cultuur vormen: wat hij laat passeren, wat hij corrigeert en wat hij beloont. Elk van deze drie is een signaal. En teams lezen signalen scherper dan leiders zich realiseren.
Wanneer ongewenst gedrag niet wordt aangepakt, wordt het onderdeel van de cultuur. Niet omdat het officieel geaccepteerd is. Omdat het in de praktijk geaccepteerd is. Het verschil tussen die twee is voor een team irrelevant. Ze doen wat werkt, niet wat gezegd wordt.
De directeur die afspraken in het MT niet handhaaft, heeft een MT waarin afspraken optioneel zijn. De manager die middelmatig werk accepteert, heeft een team dat middelmatig werk levert. De ondernemer die topprestaties niet expliciet benoemt, heeft een team dat niet weet wat topprestaties zijn.
Sterk leiderschap betekent dat je snel ingrijpt, consequent bent en geen uitzonderingen maakt. Geen uitzonderingen voor senioren, geen uitzonderingen voor top-performers en geen uitzonderingen voor lastige gesprekken. De standaard geldt voor iedereen, anders is er geen standaard.
De centrale vraag is eenvoudig en confronterend. Komt de realiteit in mijn team overeen met de standaard die ik zeg te hebben?
Zo niet, dan ligt de verantwoordelijkheid niet bij het team. Dan ligt ze bij de leider.
Wat heb ik te doen?
Stop met de cultuur beschrijven. Begin met de cultuur vormgeven via je dagelijkse keuzes over wat je laat passeren, corrigeert en beloont.
Concreet
Maak de werkelijke standaard zichtbaar. Schrijf op welk gedrag je dagelijks ziet in je team. Niet wat er zou moeten zijn. Wat er is. Vergelijk dat met de standaard die je zegt te hanteren. Het verschil is jouw werk.
Corrigeer snel, niet later. Elke correctie die je uitstelt, verliest kracht. Als iemand op maandag iets doet dat niet klopt en je benoemt het pas in de evaluatie over drie maanden, ben je te laat. Corrigeer op het moment of binnen de dag. Dan is het onderhoud. Daarna wordt het een incident.
Wees consequent, zonder uitzonderingen. De gevaarlijkste uitzonderingen zijn die voor je beste mensen. Top-performers die zich niet aan afspraken houden, vertellen de rest dat afspraken afhankelijk zijn van status. Daarmee verdwijnt de standaard in één keer. De norm geldt voor iedereen of hij geldt voor niemand.
Benoem expliciet wat wél goed is. Cultuur vormen is niet alleen corrigeren. Het is ook bekrachtigen. Wanneer je topprestaties of scherp gedrag ziet, benoem het. Concreet. Met naam. In het moment. Mensen moeten weten wat de standaard is, niet alleen wat eronder ligt.
Accepteer dat dit je werk is. De cultuur van je team bewaken is geen bijzaak naast je inhoudelijke werk. Het is je werk. Als je daar geen tijd voor maakt, kies je voor erosie. En erosie herstel je niet in een jaarlijkse sessie.
Cultuur is wat er gebeurt wanneer niemand kijkt. Jouw standaard bepaalt wat dat is.
Jouw actie voor de komende drie dagen
Kies drie gedragingen die je in je team wilt zien en drie die je niet meer wilt tolereren. Concreet, specifiek, zonder vaagheid. Corrigeer de komende drie dagen elke keer dat je gedrag ziet uit de tweede lijst. Benoem elke keer dat je gedrag ziet uit de eerste lijst. Merk op hoe snel het team de verschuiving registreert.